Παρασκευή, 18 Απριλίου 2014

«Διαχείριση πολυπολιτισμικής σχολικής τάξης»

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ
ΜΕ ΘΕΜΑ:

«Διαχείριση πολυπολιτισμικής σχολικής τάξης»

Βιωματικό Εργαστήρι Χορορυθμικής για Εκπ/κούς Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης: Δόμηση των σχέσεων μεταξύ των μαθητών με στόχο την ομαλή λειτουργία της τάξης και τη βελτίωση της ετοιμότητας για μάθηση
 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ κ. Χατζηγεωργίου  Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια



Αναλυτικότερα σχετικά με το πρόγραμμα και τη χρησιμότητα του Βιωματικού Εργαστηρίου Χορορυθμικής για Εκπαιδευτικούς

Το Βιωματικό εργαστήριο Χορορυθμικής έχει ως στόχο την εξοικείωση και μετέπειτα επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στη χρήση του ρυθμού και της κίνησης μέσα από απλές ασκήσεις, ως μέσον εμψύχωσης της σχολικής τάξης, αποφόρτισης εντάσεων, εξομάλυνσης των σχέσεων μεταξύ δασκάλου-παιδιών και μεταξύ των μαθητών, κοινωνικοποίησης και συνοχής της ομάδας.


Οι εκπαιδευτικοί θα έχουν αρχικά την ευκαιρία να βιώσουν οι ίδιοι τη χρησιμότητα του ρυθμού και της κίνησης στην επικοινωνία με τον άλλον. Θα μπορούν να βρουν τον ρυθμό στην κίνησή τους, να εκφορτίσουν το δικό τους άγχος και τις σωματικές εντάσεις, να χαλαρώσουν και να ανανεώσουν την ενέργειά τους, ανακαλύπτοντας τη δύναμη της μη λεκτικής επικοινωνίας καθώς πειραματίζονται με ένα νέο «εργαλείο» προσέγγισης και επικοινωνίας με τα παιδιά. Ένα εργαλείο που κινητοποιεί φυσικά όλο το δυναμικό του ανθρώπου και προκαλεί χαρά και ευεξία.

Το έργο του εκπαιδευτικού είναι από μόνο του πολύ απαιτητικό σε όλα τα επίπεδα: Χρειάζεται υπομονή, συγκέντρωση, μεταδοτικότητα, όρια, κοντινότητα αλλά συγχρόνως και την τήρηση μιας ιεραρχίας ρόλων, ετοιμότητα για παρέμβαση σε «δύσκολες ώρες» των μαθητών καθώς και ευρηματικότητα για εξομάλυνση των σχέσεων και κινητοποίηση της ομάδας με στόχο τη διαδικασία της μάθησης, το χτίσιμο των κοινωνικών σχέσεων και της συνεργασίας. Εάν σκεφτούμε και όλα τα άλλα καθήκοντα του δασκάλου σε σχέση με τους άλλους συναδέλφους, την πίεση για ολοκλήρωση της ύλης και οργάνωση της τάξης, μπορούμε να φανταστούμε πόσο άγχος και επαγγελματική εξουθένωση μπορεί να προκαλέσει το επάγγελμα αυτό, ειδικά αν οι συνθήκες στο σχολείο δεν είναι πάντα οι πιο εύκολες.
Το θέμα συγχρόνως της πολυπολιτισμικότητας στην τάξη πολλές φορές αποσυντονίζει τη διαδικασία καθώς κάθε παιδί φέρει τη δική του ιστορία, οικογενειακό υπόβαθρο, φόβους, ανασφάλειες και διαφορετικές ανάγκες που απαιτεί να ικανοποιηθούν στο «εδώ και τώρα». 

Η πρόταση της Χορορυθμικής στην εκπαίδευση έρχεται να γεφυρώσει  την απόσταση που δημιουργεί η διαφορετικότητα των ατόμων και των αναγκών τους μέσα στην τάξη.
Εκεί όπου οι λεκτικές οδηγίες και κανόνες, η ένταση της φωνής του δασκάλου, η αγωνία του να ξεκινήσει το μάθημα, γίνεται μια ακόμη αρένα μάχης στη ρουτίνα της καθημερινότητας, μέσα από τη Χορορυθμική προτείνεται ένας «ενδιάμεσος», ο ίδιος ο ρυθμός και το κινητικό παιχνίδι, που καλεί και εκπλήσσει τα παιδιά.

Ο ρυθμός οργανώνει άμεσα. Μέσα από μια απλή άσκηση, η τάξη μπορεί να συγχρονιστεί σε ένα κοινό τραγούδι και κίνηση και να χαλαρώσουν οι εντάσεις καθώς τα παιδιά εκτονώνουν την ενέργειά τους διοχετεύοντάς την στην κίνηση και όχι π.χ στην αναμεταξύ τους επιθετικότητα ή άρνηση και χειριστικότητα προς τον δάσκαλο.
Σε ένα λοιπόν δεύτερο επίπεδο, ο εκπαιδευτικός θα γνωρίσει βιωματικά ασκήσεις στις οποίες θα εκπαιδευτεί στην πορεία να μπορεί να προτείνει και ο ίδιος στην τάξη, για παράδειγμα, 5 λεπτά πριν ξεκινήσει η πρώτη ώρα διδασκαλίας.
Ο ρυθμός είναι ένα στοιχείο που ενώνει. Ο ρυθμός υπάρχει παντού. Στο περπάτημά μας, στην ομιλία μας, στη σχέση μας με τον άλλον.
Όταν τα παιδιά αφήνονται στο κινητικό παιχνίδι, δεν έχουν τίποτα «να χωρίσουν» μεταξύ τους. Όλοι έχουμε μουσικά ακούσματα από τον τόπο καταγωγής μας και την οικογένειά μας. Η Χορορυθμική χρησιμοποιεί τον παλμό της μουσικής, το στοιχείο αυτό που υπάρχει σε κάθε μουσική, τραγούδι και παράδοση και άρα είναι κοινό σε όλους τους πολιτισμούς. Ο βασικός αυτός παλμός, είναι ουσιαστικά ο παλμός της καρδιάς μας  και για τον λόγο αυτό φέρνει κοντά τελικά τον άνθρωπο μιας και όλοι ανεξαρτήτου καταγωγής, η πρώτη επαφή που είχαμε με το ρυθμό ως έμβρυα ήταν  το άκουσμα των παλμών της καρδιάς της μητέρας. Ο παλμός της καρδιάς και ο ρυθμός της αναπνοής είναι τα δύο βασικά στοιχεία που δομούν τη μουσική σε όλες τις παραδόσεις και θυμίζουν τις ρίζες του ανθρώπου πέρα από τα σύνορα κάθε χώρας και πολιτισμού.

Το τρίτο στάδιο του βιωματικού εργαστηρίου αφορά πια την εξοικείωση και έπειτα εκπαίδευση σε ασκήσεις που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο δάσκαλος προκειμένου να επεξεργαστούν στην τάξη με βιωματικό τρόπο  θέματα οργάνωσης της τάξης, ενδυνάμωσης των σχέσεων μεταξύ των μαθητών ή και εννοιών που προκύπτουν από γνωστικά αντικείμενα.
Στο σημείο αυτό οι ασκήσεις θα εμπνέονται ως προς το περιεχόμενο από θεματικές ενότητες της Ευέλικτης Ζώνης ώστε να μπορούν να δουλευτούν θέματα οργάνωσης της τάξης, κοινωνικές έννοιες και γνωστικά αντικείμενα με βιωματικό τρόπο. Στόχος είναι να κινητοποιηθεί το παιδί να μάθει μέσα από ολόκληρο το δυναμικό του (σωματικό-ψυχικό-γνωστικό-κοινωνικό) και μέσα από μια διαδικασία παιχνιδιού και ρυθμού που όπως προαναφέραμε μειώνει τις διαφορές και τις εντάσεις στην τάξη και συγκεντρώνει τα παιδιά σε έναν κοινό στόχο και μοίρασμα. 
Ανάλογα με τη βαθμίδα τάξης και τη θεματική που θα επιλέγεται, ο δάσκαλος θα μάθει να προτείνει απλές κινήσεις με συμβολικό περιεχόμενο. Η βιωματική ταύτιση του παιδιού με διάφορους ρόλους, σύμβολα, καταστάσεις που έχει να δουλέψει στη θεματική του, του «θυμίζουν» τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί πρωτομαθαίνει και δομεί τον κόσμο γύρω του (μέσα από πειραματισμό σε ψυχοκινητικό επίπεδο) και επομένως του είναι κάτι οικείο και κυρίως ευχάριστο και διασκεδαστικό.
Ο δάσκαλος θα δει ότι αυτές οι ασκήσεις έχουν συγκεκριμένη δομή και κανόνες και πάντα και συγχρόνως δουλεύονται, ανεξαρτήτου γνωστικού περιεχομένου, έννοιες όπως τα όρια, η παρατηρητικότητα, ο σεβασμός στο χώρο του άλλου. Άρα ότι και αν κάνουμε, γίνεται σε μια βάση δημιουργίας ενός εδάφους για ομαλές σχέσεις και συνύπαρξη. 
Το παιδί παράλληλα αποκτά μια καλύτερη σχέση με το σώμα του και τους άλλους, διοχετεύει δημιουργικά την ενέργειά του σε σχήματα και κινήσεις  που εκφράζουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά του και τονώνει την αυτοεικόνα και την αυτοεκτίμησή του, στοιχεία όλα αυτά που και πάλι ενδυναμώνουν τη συμμετοχή του στη μάθηση καθώς και την βελτίωση των επιδόσεών του.

Όλη αυτήν την εμπειρία που αποκομίζει το παιδί σε ατομικό επίπεδο, την «δοκιμάζει», την μοιράζεται και την προεκτείνει μαζί με την υπόλοιπη ομάδα. Ο δάσκαλος θα δει ότι οι ασκήσεις εμψύχωσης χρησιμοποιούν τέτοια διάταξη στο χώρο (όλα τα παιδιά σε κύκλο, σε αντικριστές γραμμές, σε υποομάδες, σε ζευγάρια κτλ..) ώστε άλλοτε να λειτουργεί η ομάδα σε συντονισμό και ομοφωνία και άλλοτε να στήνεται ένας διάλογος όπου κάθε υποομάδα έχει ξεκάθαρα το χρόνο και το χώρο της να απαντήσει με σεβασμό προς την άλλη και έπειτα να εναλλαχθούν οι ρόλοι. Έννοιες όπως η συνεργασία, αποδοχή, υπομονετικότητα, αλληλοβοήθεια, σεβασμός προς τη διαφορετικότητα, συνδημιουργία, ενσυναίσθηση, ευθύνη, συλλογικότητα, αλληλοσυμπλήρωση, ισότητα, αναδύονται βιωματικά ως φυσικές αξίες για την ομαλή συνύπαρξη των ανθρώπων. Μια τέτοια διαδικασία μέσα στην σχολική τάξη σταθεροποιεί το έδαφος για την εξομάλυνση των σχέσεων, την καθαρή επικοινωνία και τη λειτουργικότητα και συνοχή της ομάδας. 

Στο τέταρτο και τελευταίο μέρος του εργαστηρίου, θα μοιραστούμε την εμπειρία μας από τη συμμετοχή στο εργαστήριο Χορορυθμικής και θα καταγράψουμε μια απλή άσκηση εμψύχωσης την οποία μπορεί ο δάσκαλος να εφαρμόσει ήδη από την επόμενη μέρα στην τάξη του. Τέλος, θα αφιερώσουμε κάποιο χρόνο να επιλέξουμε τις πιο σημαντικές θεματικές από το σχολικό πρόγραμμα κάθε τάξης, για τις οποίες ο δάσκαλος επιθυμεί να δει πως θα μπορούσε  να ενσωματωθεί η Χορορυθμική, ώστε να προσπαθήσουμε σε επόμενα εργαστήρια να εστιάσουμε περισσότερο στις πραγματικές ανάγκες της σχολικής τάξης.

Ελένη Χατζηγεωργίου
Ψυχολόγος ΕΚΠΑ, Ψυχοθεραπεύτρια Gestalt, Χοροθεραπεύτρια-Αντιπρόεδρος Γαλλικής Ένωσης Χορορυθμικής Θεραπείας (Danse Rythme Lien Social et Thérapie), Υπεύθυνη Παιδαγωγικών στην εκπαίδευση της DRLST-CID, με έδρα το Παρίσι.  (psycorps8@gmail.com)

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΕΠΙΣΗΜΗ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΟΡΥΘΜΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ:
www.drlst.org  ΑΠΟ ΜΑΙΟ 2014 Η ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΘΑ ΔΙΑΤΙΘΕΤΑΙ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΣΧΕΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ:
Winnicott, D.  «Το παιδί, το παιχνίδι και η πραγματικότητα», Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα, 1979.
Liaudet, J-C. «Η Ντολτό με απλά λόγια», Εκδόσεις Πατάκη, 2008.   
Dolto, F. « Η ασυνείδητη εικόνα του σώματος », Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Ι.Δ Κολλάρου & Σιας Α.Ε.
Dethy, M. «Εισαγωγή στην ψυχανάλυση του Λακάν», Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα, 1998.
Jean- Pierre Changeux, "Ο νευρωνικός άνθρωπος",  Ράππα 1983.
Desmond Morris, "O γυμνός πίθηκος".
Kraus, R. « Ιστορία του Χορού», Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα, 1980. 
Claude Levi-Strauss, «Ανθρωπολογία και Μύθος», Μέρος Πρώτο και Δεύτερο, Εκδόσεις Καρδαμίτσα.
Φιλίππου Δ., Καραντάνα Πόλα, «Ιστορίες για να ονειρεύεσαι…Παιχνίδια για να μεγαλώνεις..», Δεύτερη έκδοση, Εκδόσεις Καστανιώτη.
Αρχοντάκη Ζ., Φιλίππου Δ., «205 βιωματικές ασκήσεις για εμψύχωση ομάδων», Εκδόσεις Καστανιώτη.
«50 Παιχνίδια Καλλιτεχνικής έκφρασης», Εκδόσεις Μαλλιάρης-Παιδεία.
Βαλάση Ζ., «Παπαρούνα Κόκκινη-λαικά τραγούδια για παιδιά», Εκδόσεις Κέδρος.

ΑΓΓΛΙΚΑ:
Spencer, P. « Society and the dance », Cambridge Univerity Press, 1985.
BLACKING John, How musical is man ? University of Washington Press, (USA), 1973,
HILLMAN James : The Myth of Analysis. Three Essays in Archetypal Psychology, Northwestern University Press, Evanston, USA, 1972.
LABAN Rudolf (von) Modern Educationl dance, Londres, Mac Donald et Evans, LTD, 1963.
ONG, W.J.Orality and Literacy, Londres:New York, Methen 1982.
SONNENSCHEIN E.A.What is Rhythm , Blackword, Oxford, 1925
Nadel, J. et Butterworth, G. « Imitation in Infancy », Cambridge University Press, 1999.
Newman P., "Using voice and movement in therapy", Jessica Kingsley Publishers, 1999.
Margaret Mahler, "On human symbiosis and the vicissitudes of individuation", 1968.
Anna Freud, "The Ego and the mechanisms of defense", 1966. 
A. Maslow, "The creative attitude", 1963.                

ΓΑΛΛΙΚΑ:
Schott-Billmann, F. « Le primitivisme en danse », La Recherche en danse, Chiron, 1989.
Schott-Billmann, F. « Quand la danse guerit », La recherche en danse, 1994.
Schott-Billmann, F. "Possession, danse et therapie", Sand, 1985.
Schott-Billmann, F. "Danse, mystique et psychanalyse. La recherche en danse" ,(ISBN 2-906204-04-08).
Schott-Billmann, F. "Corps et possession", Villars 1977.
Schott-Billmann, F. « Le besoin de danser », Odile Jacob, 2001.
Schilder, P. « L’ image du corps », Paris, Gallimard, 1968.
FREUD Sigmund, Essais de psychanalyse, 1927, pbp, Payot, 1981(pp. 49-57).
FRAISSE Paul, Psychologie du rythme, PUF, 1974.
GAETNER Rose, De l’imitation à la Création, PUF, 2000.
HART Mickey, Voyage dans la magie des rythmes, Robert Laffont, 1993.
JOUSSE Marcel, Anthropologie du geste, Gallimard, 1974.
JUNG Carl Gustav, Psychologie de l’inconscient, 1952, Paris, Livre de Poche 1993.
KLEIN Jean-Pierre, L’art en Thérapie, Hommes et perspectives, Marseille, 1993.
LABAN Rudolf (von) La Maîtrise du Mouvement, Arles, Actes Sud, 1994.
La danse moderne éducative, Editions du Centre national de la Danse, Paris, 2003.
LE BRETON David, Anthropologie du corps et modernité, PUF, 1990.
LEGENDRE Pierre, La passion d'être un Autre, Seuil, 1978.
LEROI-GOURHAN André, Le geste et la parole, Sciences d'aujourd'hui, Albin Michel, 1985. Les religions de la préhistoire, PUF, 1964.
LESAGE Benoît, La danse dans le processus thérapeutique, Erès, 2006.
LEVI-STRAUSS Claude, Anthropologie structurale, Plon, 1958 (pp 205-226).
MALDINEY Henri, Art et existence, Klincksieck, 1985.
MESCHONNIC Henri, Critique du rythme. Anthropologie historique du langage, Verdier, 1982
SIBONY Daniel, Le corps et sa danse, Seuil, 1995.
Le jeu et la passe, Paris, Seuil, 1997.
SOUPAULT Philippe, Terpsichore, 1928, Papiers, 1986.
SPITZ René, De la naissance à la parole, Paris PUF, coll. Bibliothèque de la psychanalyse, 1968.
SPINETO Natale, Les symboles dans l’histoire de l’humanité, Editions du Rouergue, 2003.
STERN Daniel, Le monde interpersonnel du nourrisson, Paris, PUF, 1985.

ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΣΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ :
n° 98-99, fév. 2008 : L’exercice en art-thérapie
N° 88-89 Déc. 2004 ; l’œuvre du regard
N° 64-65, Aout 98 : L’art questionne la psychanalyse
N° 54-55, Déc 1995, Les sens du mouvement
N° 32-33 : 1989 Dionysos, sa renaissance
N° 28-29, 1988. Expression Création
N° 24-25, 1987, La danse : incarnations,
Neuropsychiatrie de l’enfance et de l’adolescence n° 2-3 ; fév-mars 1985.
Danse et spiritualité, Noésis, 1999
Dansons magazine, Les danses swing, n° 15 Av. 1994.






Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.